Verbrauchertelegramm Europa-Ausgabe Setëmber 2026

Beilage zur ladinischen Europa-Ausgabe Nr. 71 - Redaktion: Europäisches Verbraucherzentrum


Inteliënza artifiziala

al vá en forza i dovëis de trasparënza (AI Act)

Dai 2 d'agost dl 2026 incá él en forza i dovëis de trasparënza prinzipai preodüs dal regolamënt europeich sön l'inteliënza artifiziala (AI Act), deperpo che por i ademplimënc plü complesc por i sistems da n gran risch él sté mudaziuns de calënder. Por les consumadësses y i consumadus europeics é chëstes regoles nöies n vare fondamental devers de na majera cosciënza digitala: i sistems de inteliënza artifiziala cun chi che les porsones interagësc diretamënter, sciöche i chatbot o i assistënc virtuai, messará dé dant a na moda tlera süa natöra artifiziala. Implü messará i contignüs generá o manipolá artifizialmënter (i insciödic deepfake audio, videos o testuai) gní cuntrassegná a na moda tlera por schivé pratiches ingianoses y ti garantí insciö ai utënc la poscibilité da tó dezijiuns informades online.

Deplü informaziuns: Le normatif europeich sön l'IA (Comisciun Europeica)

Vacanzes a rates (Buy Now, Pay Later)

metede averda da ne fá nia massa de gragn debic.

Le paiamënt a rates, na metoda conesciüda sciöche buy now, pay later (BNPL), se deslëria fora tres deplü danter i operadus turistics, y chël dantadöt online. Ince sce al pé che al sides plü saurí da se vaghé na vacanza, vëgnel ma sburlé le paiamënt de na soma che le consumadú podess ne ester nia bun da sostigní, aumentan le prigo de suraindebitamënt. An sciazëia che bele 2 talians sön 10 ais adoré le BNPL por finanzié sües feries. Le sistem partësc sö atira la soma, de regola te 3 o 4 rates zënza interesc, zënza damané n control damperfora dl credit dl cliënt. Chësta prozedöra digitala asvelta porta pro che an cumpres d’impuls y toles sö tl medemo tëmp deplü finanziamënc, y ascogn le fat che an tol sö n debit, che prevëiga de gran penales sce an ne paia nia. Implü complichëia l'ajunta de n intermediar che gestësc le finanziamënt, la ressoluziun de stric eventuai, fajon a na moda che al sides plü ri da ciafé sö le soget da chël an pó jí por reclamaziuns o retüdes liades al iade. Sciöche Stefano Albertini (ZCE Talia) y Gunde Bauhofer (ZC) recorda, chirí fora le BNPL ó dí stlüje jö n contrat de finanziamënt cun dötes sües faziuns, surantolon n impëgn economich che vá inant ince do la fin dl iade.

Por deplü informaziuns: https://www.euroconsumatori.org/it/news_it/970

Stop al greenwashing

al pëia ia les regoles nöies sön les detlaraziuns ambientales

Pian ia dal altonn dl 2026 (dai 27 de setëmber inant) velel l'aplicaziun dles normes europeiches nöies ponsades por sconé les consumadësses y i consumadus dales detlaraziuns ambientales ingianoses, tutes sö dan da püch tla Talia tres le D.Lgs. 30/2026. Les aziëndes ne podará nia plü adoré denominaziuns generiches sciöche "eco-friendly", "vërt" o "respetus dl ambiënt" zënza pité proes scientifiches y zertificades. Implü sarál proibí da adoré etichëtes de sostignibilité che ne se basëia nia sön sistems de zertificaziun aprová. Chësta normativa garantësc che les dezijiuns ecologiches di zitadins y dles zitadines sides basades sön informaziuns reales y che ara vá da controlé, arferan les strategies de marketing ingianoses y sostignin na transiziun vërda plü trasparënta.

Deplü informaziuns: Stop al greenwashing: sciöche l'UE regolëia les detlaraziuns ambientales

Le caje dl mëis

Imprëst de auti y cosć extra por les multes

N consumadú todësch â ciafé, do che al s’â impresté fora n'auto tla Talia, döes straufunghes tres la sozieté d’imprëst d’auti, cun l'ajunta de 25 euro de "spëises de gestiun" por vigni infraziun. Ajache al aratâ che la straufunga ne foss nia iüsta, él jü dala ZCE de Balsan. Nüsc consulënc ti á damané al'aziënda da anulé chisc cosć, ajache l'aplicaziun de de te penales forfetares vëgn aratades na tichinada sides a livel aministratif che iudiziar. Do nosc intervënt á la sozieté d’imprëst d’auti storné daldöt tramesdöes les fatures sciöche aziun de cherianza comerziala.